Vijay Iyer (piano), Stephen Crump (bas), Marcus Gilmore (drums)

Met zijn album Historicity prijkte Vijay in zowat alle eindejaarslijstjes. De 38-jarige Indiaas-Amerikaanse pianist Vijay Iyer hoort dan ook tot de meest avontuurlijke en originele artiesten van zijn generatie. Met zijn hechte trio laat hij zijn complexe muziek toch helder en vooral aanstekelijk klinken.

Vijay Iyer is de zoon van Zuid-Indische immigranten in de VSA. Hij begon als driejarige viool te studeren en hield dat 15 jaar vol. Maar als kind leerde hij ook piano, al is hij vooral autodidact op dat instrument. Ook de sound van de Indische klassieke en religieuze muziek was alom rond hem. Hij studeerde fysica en werd doctor in de technologie en kunsten in Berkeley, maar had toen al een grote interesse in jazz. Hij werd de huispianist voor jamsessies in de Bird Kage, een bekende club in Noord-Oakland. Op die manier kreeg hij de jazztaal nog beter in de vingers. In jazz vond hij de oprechte expressievorm die hij zocht. Hij blijft ook nog een beetje wetenschapper, want hij onderzoekt de wisselwerking tussen het brein, emoties en muziek en dat zowel bij de maker als de luisteraar.

Als pianist bouwt hij voort op de erfenis van onder meer Thelonious Monk, Duke Ellington en Randy Weston. De piano is voor hem een ritmisch instrument, dat zich ook leent voor de complexe Indiase ritmes waarmee hij vertrouwd is. Die koppelt hij niet zozeer aan lyrische melodieën, maar vooral aan expressieve, op puntige ritmes gebouwde thema's.

In zijn trio valt op hoe goed de drie muzikanten op elkaar zijn ingespeeld. Bassist Stephan Crump kan de muziek met forse springerige lijnen, bijna dreunen, een grote stuwkracht geven. Drummer Marcus Gilmore, kleinzoon van meesterdrummer Roy Haynes, combineert in een heel eigen speelwijze droge hiphopritmes met de vrijheid van jazz. Toch zit er een grote beweging in deze muziek, waarbij maatsoorten en ritmes in elkaar schuiven.

Iyer bewijst dat de klassieke trioformule nog niet dood is. Hij houdt ervan een wat donkere en dromerige sfeer te creëren. Onverwachte wendingen en stormachtige passages maakt zijn muziek soms complex, maar toch blijft ze helder en toegankelijk, al schuilt er altijd wat onrust in en zetten de verbrokkelde lijnen je soms op het verkeerde been.

Historicity is de eerste plaat met dit nieuwe, klassieke pianotrio waarop hij naast eigen composities ook muziek speelt van o.a. M.I.A., Ronnie Foster, Stevie Wonder, Leonard Bernstein en Andrew Hill. Zijn discografie bevat prachtige recente opnamen als Tragicomic (2008), Reimagining (2005) en Blood Sutra (2003) met zijn gevierde kwartet, Raw Materials (2006) in duo met saxofonist Rudresh Mahanthappa en Still Life with Commentator (2007) en In What Language? (2003) met dichter Mike Ladd.  Daarnaast geeft hij ook les aan de New York University, The New School en de School for Improvisational Music. Iyer laat zich niet in een hokje opsluiten, zoveel is duidelijk.